IFAB qaydaları 8: Oyunun Başlaması və Bərpası
8.1. Başlama vuruşu
-
Başlama vuruşu ilə oyun hər iki hissənin əvvəlində, əlavə vaxtın hər iki hissəsinin əvvəlində başlayır və hər qol vurulduqdan sonra oyun yenidən bərpa edilir.
-
Fasilə zamanı baş verən qayda pozuntularına görə verilən cərimələr (məsələn, qırmızı vərəqələr) başlama vuruşunun təyin olunmasını dəyişdirmir.
-
Sərbəst zərbələr (birbaşa və dolayı), cərimə zərbələri, penalti, taç atışı, qapıdan zərbə, künc zərbəsi və “mübahisəli top” oyunun bərpasının digər növləridir (bunlar 13-17-ci qaydalarda tənzimlənir).
-
Əgər top oyunda olarkən hakim qaydalarda göstərilməyən hər hansı başqa bir səbəbə görə oyunu dayandırarsa, oyun “mübahisəli top” ilə bərpa edilir.
Püşkatma və vuruş hüququnun müəyyən edilməsi:
-
Oyun başlamazdan əvvəl baş hakim püşkatma (qəpik atma) keçirir. Püşkü udan komandanın kapitanı ya birinci hissədə hücum edəcəyi qapını, ya da başlama vuruşunu yerinə yetirməyi seçir.
-
Püşkü udan komanda hücum edəcəyi qapını seçərsə, başlama vuruşunu rəqib komanda edir.
-
Püşkü udan komanda başlama vuruşunu seçərsə, rəqib komanda birinci hissədə hücum edəcəyi qapını seçir.
-
İkinci hissədə komandalar meydançada yerlərini dəyişir (əks qapılara hücum edirlər) və birinci hissədə başlama vuruşunu etməyən komanda ikinci hissəni başlama vuruşu ilə açır.
-
Komandalardan biri qol vurduqda, növbəti başlama vuruşunu qolu buraxan (qapısında qol görən) komanda edir.
Başlama vuruşunun icra qaydası (Prosedur):
-
Başlama vuruşunu edən oyunçu istisna olmaqla, hər iki komandanın bütün oyunçuları meydançanın özlərinə aid olan hissəsində (yarısında) olmalıdırlar.
-
Başlama vuruşunu edən komandanın rəqibləri, top oyuna daxil olana qədər topdan ən azı 9.15 metr (10 yard) məsafədə (yəni mərkəz dairəsinin xaricində) dayanmalıdırlar.
-
Top meydançanın tam mərkəz nöqtəsində hərəkətsiz (sabit) vəziyyətdə olmalıdır.
-
Baş hakim fit ilə vuruş üçün işarə verməlidir.
-
Topa zərbə vurulduqda və top aydın şəkildə hərəkət etdikdə oyuna daxil olmuş sayılır.
-
Başlama vuruşundan rəqib qapısına birbaşa vurulan zərbə ilə qol qeydə alınır. Əgər top birbaşa vuruşu edən oyunçunun öz qapısına girərsə, rəqib komandanın xeyrinə künc zərbəsi (korner) təyin olunur.
Qayda pozuntuları və cəzalar (Başlama vuruşu üçün):
-
Əgər başlama vuruşunu edən oyunçu top başqa bir oyunçuya toxunmazdan əvvəl topa ikinci dəfə toxunarsa, rəqib komandanın xeyrinə dolayı sərbəst zərbə təyin edilir.
-
Əgər bu ikinci toxunuş əllə oynama (handball) qayda pozuntusudursa, rəqib komandanın xeyrinə birbaşa cərimə zərbəsi (və ya qayda pozuntusu cərimə meydançasında olubsa, penalti) təyin olunur.
-
Başlama vuruşu proseduru zamanı baş verən hər hansı digər qayda pozuntusu halında başlama vuruşu yenidən təkrar edilməlidir.
8.2. Mübahisəli top (Dropped ball)
İcra qaydası (Prosedur):
-
Əgər oyun dayandırılan an top cərimə meydançasının daxilində idisə və ya topa sonuncu toxunuş cərimə meydançasının daxilində olubsa, hakim topu müdafiə olunan komandanın qapıçısı üçün yerə ataraq (“mübahisəli top” edərək) oyunu bərpa edir.
-
Bütün digər hallarda, hakim topu oyun dayandırılmazdan əvvəl topa sonuncu toxunan komandanın oyunçusu üçün, topun sonuncu dəfə oyunçuya, kənar şəxsə və ya matç rəsmisinə toxunduğu yerdə yerə ataraq oyunu bərpa edir.
-
Topu qəbul edəcək oyunçu istisna olmaqla, hər iki komandanın bütün digər oyunçuları top oyuna daxil olana qədər topdan ən azı 4 metr (4.5 yard) məsafədə dayanmalıdırlar.
-
Top yerə (meydançaya) toxunduğu an oyuna daxil olmuş sayılır.
Qayda pozuntuları və cəzalar (Mübahisəli top üçün):
-
Əgər top yerə toxunmazdan əvvəl hər hansı bir oyunçu ona toxunarsa, “mübahisəli top” proseduru təkrarlanır.
-
Əgər top yerə toxunduqdan sonra heç bir oyunçuya toxunmadan birbaşa meydançadan kənara (yan və ya qapı xəttindən) çıxarsa, prosedur yenidən təkrarlanır.
-
Əgər “mübahisəli top” zamanı top ən azı iki oyunçuya (istənilən komandadan) toxunmadan birbaşa qapıya girərsə, qol qeydə alınmır:
-
Əgər top rəqib qapısına girərsə, rəqib komanda üçün qapıdan zərbə təyin olunur.
-
Əgər top komandanın öz qapısına girərsə, rəqib komanda üçün künc zərbəsi (korner) təyin olunur.
-