IFAB qaydaları 4 · Sportdam

IFAB qaydaları 4: Oyunçuların ləvazimatları

4.1. Təhlükəsizlik

Oyunçu özü və ya başqa bir oyunçu üçün təhlükə yaradan hər hansı bir ləvazimatdan istifadə etməməli və ya belə bir əşya gəzdirməməlidir.
Bütün növ zinət əşyaları (boyunbağı, üzük, qolbaq, sırğa, dəri və ya rezin lentlər və s.) qəti qadağandır və oyundan əvvəl mütləq çıxarılmalıdır. Onları bağlamaq və ya gizlətmək üçün üzərinə lent (skoç) yapışdırmağa icazə verilmir.
Oyunçular matç başlamazdan əvvəl, əvəzedicilər isə meydana daxil olmazdan əvvəl hakimlər tərəfindən yoxlanılmalıdır.
Əgər oyunçu icazə verilməyən və ya təhlükəli əşya taxarsa, hakim ona həmin əşyanı çıxarmağı əmr etməlidir. Oyunçu bundan imtina edərsə və ya əmrə tabe olmazsa, o, xəbərdarlıq (sarı vərəqə) almalıdır.

4.2. Məcburi ləvazimatlar

Oyunçunun məcburi ləvazimatları aşağıdakı ayrı-ayrı hissələrdən ibarətdir:
Qolları olan köynək (forma): Əgər köynəyin altından içlik geyinilirsə, onun qolları əsas köynəyin qollarının əsas rəngi ilə eyni olmalı və ya köynəyin qollarının naxışına/rənglərinə tam uyğun olmalıdır.
Şort: Qapıçıların uzun idman şalvarı geyinməsinə icazə verilir. Əgər şortun altından alt paltarı (tayt və s.) geyinilərsə, onun rəngi şortun əsas rəngi ilə və ya şortun alt kənarının rəngi ilə eyni olmalıdır. Eyni komandanın bütün oyunçuları eyni rəngdə alt paltarı geyinməlidir.
Corablar (getr): Əgər corabların üzərinə hər hansı bir lent və ya xarici material (məsələn, topuq qoruyucusu) yapışdırılarsa və ya geyinilərsə, o, tətbiq edildiyi və ya örtdüyü corabın həmin hissəsinin rəngi ilə tam eyni olmalıdır.
Dizliklər (baldır qoruyucuları): Bunlar corabların tam altında qalmalı (görünməməli), uyğun materialdan (plastik, rezin və ya oxşar təhlükəsiz materialdan) hazırlanmalı və ağlabatan səviyyədə qoruma təmin etməlidir.
Ayaqqabı (buts): Qaydalara uyğun standart futbol ayaqqabısı olmalıdır.
Təsadüfən ləvazimatın itirilməsi: Oyunçu ayaqqabısını və ya dizliyini təsadüfən itirərsə, o, bunları mümkün olan ən qısa müddətdə və topun oyundan çıxdığı növbəti anadək yenidən geyinməlidir. Əgər o, ləvazimatı olmadan topu oynayarsa və ya qol vurarsa, qol qeydə alınır.

4.3. Rənglər

İki komanda elə rəngdə formalar geyinməlidir ki, həm bir-birlərindən, həm də matçın rəsmilərindən (hakimlərdən) açıq şəkildə fərqlənsinlər.
Hər bir qapıçı digər oyunçulardan, baş hakimdən və köməkçi hakimlərdən fərqlənən rəngdə forma geyinməlidir.
Əgər iki qapıçının köynəklərinin rəngi eynidirsə və hər ikisinin dəyişmək üçün başqa rəngdə (ehtiyat) köynəyi yoxdursa, hakim oyunun başlamasına icazə verir.

4.4. Digər ləvazimatlar

Oyunçulara təhlükə yaratmayan, yumşaq, yüngül doldurucu materialdan hazırlanmış qoruyucu vasitələrdən (baş qoruyucusu, üz maskası, diz və qol qoruyucuları), həmçinin qapıçı kepkası və idman eynəyindən istifadə etməyə icazə verilir.
Baş qoruyucuları (kaskalar): Əgər geyinilirsə, onlar qara rəngdə və ya köynəyin əsas rəngi ilə eyni olmalı, oyunçuya xüsusi peşəkar görünüş verməli, formaya bitişik olmamalı, oyunçunun (və ya digər oyunçuların) boynuna və ya başına təhlükə yaratmamalı, səthindən kənara çıxan hər hansı təhlükəli elementi olmamalıdır.
Elektron Performans və İzləmə Sistemləri (EPTS): Oyunçular oyun zamanı məlumat toplamaq üçün formanın içindən (kürək nahiyəsində) kiçik EPTS cihazları daşıya bilərlər. Lakin bu cihazlar “FIFA Quality” standartlarına cavab verməlidir.
Elektron rabitə vasitələri: Meydanda (oyunçular) və texniki zonada (ehtiyat oyunçular, məşqçilər) olan heç bir şəxsə oyun zamanı elektron rabitə qurğularından (mikrofon, qulaqlıq, smart saat və s.) istifadə etməyə icazə verilmir. Texniki, taktiki göstərişlər və ya tibbi səbəblər üçün icazə verilən yalnız çox kiçik ölçülü, diqqət çəkməyən portativ avadanlıqlardır (məsələn, planşet və ya noutbuk). Zərərli və ya uyğunsuz avadanlıqdan istifadə edən komanda rəsmisi meydandan qovulur.

4.5. Şüarlar, ifadələr, şəkillər və reklam

Ləvazimatların üzərində hər hansı siyasi, dini və ya şəxsi şüarlar, ifadələr və ya şəkillər qətiyyən olmamalıdır.
Oyunçular üzərində siyasi, dini, şəxsi şüarlar/ifadələr, həmçinin istehsalçının loqosundan başqa hər hansı bir reklam olan alt paltarlarını nümayiş etdirməmək üçün formalarını yuxarı qaldırmamalıdırlar.
Qayda pozuntusuna yol verən oyunçu və ya komanda yarışın təşkilatçısı, milli assosiasiya və ya FİFA tərəfindən müvafiq intizam cəzasına məruz qalır.
Formaların üzərində yalnız oyunçunun nömrəsi, adı, komandanın loqosu/emblemi, ləvazimat istehsalçısının loqosu və yarış təşkilatçısının icazə verdiyi rəsmi kommersiya reklamları (sinə, qol və ya kürək nahiyəsində) ola bilər.

4.6. Qayda pozuntuları və cəzalar

Bu qaydanın (Qayda 4) hər hansı şəkildə pozulması halında oyunun gedişatını dərhal dayandırmağa ehtiyac yoxdur.
Hakim ləvazimatında problem olan oyunçuya ləvazimatını düzəltmək üçün meydanı tərk etməyi əmr edir (əgər oyunçu ləvazimatını elə meydandaca qaydaya sala bilmirsə).
Meydanı tərk etmiş oyunçu, yenidən meydana qayıtmaq üçün əvvəlcə hakimin tələbi ilə ləvazimatının qaydasında olduğunu yoxlatmalıdır.
Həmin oyunçu yalnız oyun dayandırıldıqda (top oyunda olmadıqda) və yalnız baş hakimin icazəsini aldıqdan sonra meydana daxil ola bilər.
Əgər ləvazimatını düzəltmək üçün meydanı tərk edən oyunçu hakimin icazəsi olmadan meydana daxil olarsa, o, xəbərdarlıq (sarı vərəqə) alır. Əgər oyunçu eyni zamanda oyuna müdaxilə edərsə, rəqib komandanın xeyrinə cərimə zərbəsi (müdaxilənin növünə görə birbaşa, dolayı və ya penalti) təyin olunur.