sportdam
IFAB Qayda

IFAB qaydaları 6

📖

IFAB qaydaları 6: Digər rəsmilər

6.1. Ümumi müddəalar (Rəsmilərin təyinatı və səlahiyyətləri)

  • Matçlara baş hakimlə yanaşı digər matç rəsmiləri də təyin edilə bilər. Bunlara daxildir: Köməkçi hakimlər (laysmanlar), Dördüncü hakim, Əlavə köməkçi hakimlər, Ehtiyat köməkçi hakim, Video Köməkçi Hakim (VAR) və VAR-ın köməkçisi (AVAR).

  • Bu rəsmilərin əsas vəzifəsi oyunu Qaydalara uyğun idarə etməkdə baş hakimə kömək etməkdir. Lakin oyunda son və qəti qərar vermək səlahiyyəti həmişə yalnız baş hakimə məxsusdur.

  • Digər rəsmilər baş hakimin görə bilmədiyi qayda pozuntuları və ya hadisələr barədə ona dərhal məlumat verməlidirlər.

  • Baş hakim, digər rəsmilərin vəzifələrini tam icra edə bilmədiyini və ya oyuna yersiz müdaxilə etdiyini görərsə, onların səlahiyyətlərini ləğv edə bilər, onları əvəzləyə bilər və bu barədə müvafiq qurumlara hesabat verməlidir.

  • Hər hansı bir matç rəsmisi zədələnərsə və ya vəzifəsini icra edə bilməyəcək vəziyyətə düşərsə, onun kiminlə əvəzlənəcəyi yarışın rəsmi əsasnaməsi ilə tənzimlənir.

6.2. Köməkçi hakimlər (Laysmanlar – Assistant Referees)

  • Köməkçi hakimlər meydançanın iki əks yan xəttində (taç xəttində) fəaliyyət göstərirlər və əsas vəzifələri aşağıdakı halları bayraqla işarə edərək baş hakimə bildirməkdir:

  • Topun meydançanı (yan xətti və ya qapı xəttini) tamamilə nə vaxt tərk etdiyini;

  • Küncdən zərbə, qapıdan zərbə və ya taç atışını hansı komandanın yerinə yetirməli olduğunu;

  • Hücum edən oyunçunun ofsayd (oyundan kənar vəziyyət) mövqeyinə görə cəzalandırılmalı olub-olmadığını;

  • Komandalardan birinin əvəzetmə (oyunçu dəyişikliyi) tələb etdiyini;

  • Baş hakimin baxış bucağından kənarda baş verən qayda pozuntularını və digər insidentləri;

  • Penalti zərbəsi zamanı qapıçının top vurulmamışdan əvvəl qapı xəttini irəliyə doğru tərk edib-etmədiyini və topun qapı xəttini keçib-keçmədiyini (əgər qapı arxasında əlavə köməkçi hakimlər yoxdursa).

6.3. Dördüncü hakim (Fourth Official)

  • Dördüncü hakim meydançanın kənarında, adətən texniki zonaların arasında fəaliyyət göstərir. Onun vəzifələri aşağıdakılardır:

  • Əvəzetmə (oyunçu dəyişikliyi) proseduruna tam nəzarət etmək;

  • Oyunçuların və meydana daxil olacaq ehtiyat oyunçuların ləvazimatlarını yoxlamaq;

  • Ləvazimatını düzəltmək və ya qanaxması dayandıqdan sonra meydandan çıxmış oyunçunun yenidən meydana qayıtmasına (baş hakimin icazəsi ilə) nəzarət etmək;

  • Oyun ərzində dəyişdiriləcək ehtiyat topların təminatına nəzarət etmək;

  • Hər hissənin (və ya əlavə vaxtın) sonunda baş hakimin kompensasiya etmək üçün artırdığı dəqiqələri elektron tablo vasitəsilə nümayiş etdirmək;

  • Texniki zonada olan hər kəsin (baş məşqçi, köməkçilər, ehtiyat oyunçular) davranışlarına nəzarət etmək və qeyri-etik davranış, qayda pozuntusu olduqda baş hakimi məlumatlandırmaq.

6.4. Əlavə köməkçi hakimlər (Additional Assistant Referees)

  • Bu hakimlər hər iki qapı xəttinin arxasında yerləşirlər (əsasən Avropa turnirlərində VAR tətbiq olunmazdan əvvəl daha çox istifadə olunurdu). Vəzifələrinə daxildir:

  • Topun qapı xəttini tamamilə keçib-keçmədiyini (qol qeydə alınıb-alınmadığını) dəqiqləşdirmək;

  • Künc zərbəsi və ya qapıdan zərbənin hansı komandaya məxsus olduğunu müəyyən etmək;

  • Xüsusilə cərimə meydançası daxilində baş verən qayda pozuntuları və cərimə situasiyaları zamanı baş hakimə dəstək vermək;

  • Penalti zərbələri icra edilərkən qapıçının xətt üzərindəki hərəkətlərinə nəzarət etmək.

6.5. Ehtiyat köməkçi hakim (Reserve Assistant Referee)

  • Ehtiyat köməkçi hakimin yeganə rəsmi vəzifəsi matç zamanı zədələnən və ya vəzifəsini davam etdirə bilməyən köməkçi hakimi (laysmanı) və ya dördüncü hakimi əvəz etməkdir. O, meydança kənarında hazır vəziyyətdə gözləyir.

6.6. Video Köməkçi Hakim rəsmiləri (VMOs – VAR və AVAR)

  • Video Köməkçi Hakim (VAR) və VAR-ın köməkçisi (AVAR) stadionda və ya mərkəzləşdirilmiş Video Baxış Otağında (VOR) fəaliyyət göstərirlər.

  • VAR-ın vəzifəsi: Yalnız “açıq-aşkar və bariz səhv” (clear and obvious error) və ya “gözdən qaçmış ciddi hadisə” olduqda (qol, penalti, birbaşa qırmızı vərəqə və səhv kimlik) TV təkrarlarını analiz edərək baş hakimə məlumat verməkdir.

  • AVAR-ın vəzifəsi: VAR xüsusi bir insidenti təkrarlardan yoxlayarkən matçın canlı yayımını izləməyə davam etmək, hadisələri qeyd etmək, VAR yoxlanışı barədə televiziya yayımçılarını və stadiondakı tablonu məlumatlandırmaqdır.

📢 Sayt 10 aprel 2026-cı il tarixindən tam fəaliyyətə başlayacaq. Hal-hazırda saytın hazırlanması davam edir. Paylaşılan bütün xəbərlər və yazılar saytın funksiyalarının test edilməsi və istifadəçi rahatlığını optimallaşdırmaq üçün test məqsədi ilə paylaşılıb.
← Bütün Qaydalara Qayıt