IFAB qaydaları 3 · Sportdam

Matç, hər birində biri mütləq qapıçı olmaqla maksimum 11 oyunçudan ibarət iki komanda tərəfindən oynanılır.
Əgər komandalardan hər hansı birində oyunçu sayı 7-dən az olarsa, oyun başlaya və ya davam edə bilməz.
Əgər bir və ya bir neçə oyunçu meydanı qəsdən tərk edərsə və komandanın tərkibi 7 nəfərdən aşağı düşərsə, hakim oyunu dərhal dayandırmaq məcburiyyətində deyil və “üstünlük” (advantage) tətbiq edə bilər. Lakin top ilk dəfə oyundan çıxdıqda, komandanın tərkibi yenidən minimum 7 oyunçuya çatmazsa, oyun bərpa edilməməlidir.
Əgər komanda qaydalara uyğun olaraq matça 11 nəfərdən az oyunçu ilə başlayıbsa, oyun başlamazdan əvvəl adı siyahıya salınmış oyunçular gəldikləri zaman meydana daxil ola bilərlər.

Rəsmi yarışlarda: FİFA, konfederasiyalar və ya milli assosiasiyalar tərəfindən təşkil edilən rəsmi yarışlarda hər komandaya maksimum 5 əvəzetməyə icazə verilir (kişilərin və qadınların ən yüksək səviyyəli klub/milli yarışlarında qaydalar maksimum limiti müəyyən edir).
Milli “A” komandalarının yoldaşlıq oyunlarında: Hər komanda üçün maksimum 6 əvəzetməyə icazə verilir.
Digər yoldaşlıq oyunlarında: Komandalar maksimum əvəzetmə sayı barədə əvvəlcədən razılığa gələrsə və oyun başlamazdan əvvəl hakim məlumatlandırılarsa, daha çox əvəzetmə ola bilər (hakim məlumatlandırılmazsa və ya razılıq olmazsa, limit maksimum 6-dır).
Əlavə vaxt: Yarış qaydaları matç əlavə vaxta getdikdə komandalara əlavə 1 əvəzetmə hüququ (normal vaxtdakı limitin bitib-bitməməsindən asılı olmayaraq) verə bilər.
Beyin sarsıntısı əvəzetmələri (Concussion substitutes): Yarışın reqlamentindən asılı olaraq, standart əvəzetmə limitinə təsir etmədən beyin sarsıntısı şübhəsi olan oyunçular üçün daimi əlavə əvəzetməyə icazə verilə bilər.
Geri qayıdan əvəzedicilər (Return substitutes): Bir dəfə əvəzlənmiş oyunçunun yenidən oyuna qayıtmasına yalnız gənclər, veteranlar, əlillər və kütləvi (həvəskar) futbol yarışlarında, milli assosiasiya, konfederasiya və ya FİFA-nın xüsusi icazəsi ilə yol verilir.

Bütün əvəzedicilərin adları oyun başlamazdan əvvəl hakimə təqdim edilməlidir. Adı siyahıda olmayan şəxs oyuna daxil ola bilməz.
Hər hansı bir əvəzetmə edilməzdən əvvəl baş hakim mütləq məlumatlandırılmalıdır.
Əvəz olunan (meydanı tərk edən) oyunçu hakimin başqa cür göstərişi (məsələn, zədə və ya təhlükəsizlik səbəbindən) yoxdursa, meydanı ona ən yaxın olan sərhəd xəttindən tərk etməlidir.
Meydanı tərk edən oyunçu dərhal texniki zonaya və ya paltardəyişmə otağına getməlidir və “geri qayıdan əvəzedici” qaydası tətbiq olunmursa, matçda bir daha iştirak edə bilməz.
Əgər əvəz olunması istənilən oyunçu meydanı tərk etməkdən imtina edərsə, oyun davam edir.
Əvəzedici oyunçu yalnız oyun dayandırıldıqda, hakimin icazəsi ilə, orta xətdən (mərkəzdən) və əvəz olunan oyunçu meydanı tam tərk etdikdən sonra meydana daxil ola bilər.
Əvəzetmə proseduru əvəzedici oyunçu meydana daxil olduğu an tamamlanır. Bu andan etibarən o, əsas oyunçuya çevrilir, çıxan oyunçu isə “əvəz edilmiş oyunçu” statusu alır.

Meydandakı istənilən oyunçu qapıçı ilə yerini dəyişə bilər.
Bunun üçün iki şərt var: dəyişiklik oyun dayandırıldıqda (həmçinin hissələr arası fasilədə) baş verməli və dəyişiklikdən əvvəl baş hakimə mütləq xəbər verilməlidir.

Əgər komanda siyahısında adı olan əvəzedici oyunçu hakimin xəbəri olmadan oyuna başlayarsa, hakim oyunu davam etdirir, həmin şəxs əsas oyunçu sayılır və fakt barədə intizam komitəsinə raport verilir.
Oyunçu hakimin xəbəri olmadan qapıçı ilə yerini dəyişərsə, oyun davam etdirilir. Top ilk dəfə oyundan çıxdıqda (və ya oyun başqa səbəbdən dayandıqda) hər iki oyunçuya sarı vərəqə verilir.
Əgər əvəzedici və ya əvəz edilmiş oyunçu hakimin icazəsi olmadan meydana daxil olarsa, hakim oyunu saxlamalı, qaydanı pozan şəxsi sarı vərəqə ilə cəzalandırmalı və meydandan çıxarmalıdır. Əgər həmin şəxs oyuna (topa və ya rəqibə) müdaxilə edibsə, rəqib komandanın xeyrinə birbaşa cərimə zərbəsi (və ya penalti) təyin edilir.

Komanda siyahıları hakimə verilməzdən əvvəl qırmızı vərəqə alan oyunçunun adı matçın iştirak ərizəsinə salına bilməz.
Siyahılar verildikdən sonra, lakin başlama vuruşundan əvvəl meydandan qovulan əsas oyunçunun yerinə siyahıdakı əvəzedicilərdən biri keçə bilər (bu hal komandanın əvəzetmə limitini azaltmır, lakin çıxan oyunçunun yerinə başqa ehtiyat oyunçu əlavə edilə bilməz).
Başlama vuruşundan (oyun başladıqdan) sonra qovulan oyunçu əvəz edilə bilməz (komanda azlıqda qalır).

Oyunçular, əvəzedicilər və komanda rəsmiləri (məşqçi, tibbi heyət və s.) istisna olmaqla, hər kəs “kənar şəxs” (outside agent) sayılır.
Əgər meydana kənar şəxs, qovulmuş oyunçu və ya komanda rəsmisi daxil olarsa və oyuna müdaxilə edərsə, hakim oyunu saxlamalıdır.
Müdaxiləni edən komanda rəsmisi, əvəzedici və ya qovulmuş oyunçudursa: Oyun birbaşa cərimə zərbəsi (və ya penalti) ilə bərpa edilir.
Müdaxiləni edən kənar şəxsdirsə (məsələn, azarkeş, heyvan): Oyun “mübahisəli top” atışı ilə bərpa olunur.

Oyunçu hakimin icazəsi olmadan meydanı qəsdən tərk edib yenidən daxil olarsa və oyuna hər hansı formada müdaxilə edərsə, bu, qayda pozuntusu sayılır. Hakim oyunu saxlayır və qayda pozuntusunun xarakterinə görə birbaşa və ya dolayı sərbəst zərbə (və ya penalti) təyin edir.
Təsadüfən, hərəkət inersiyası (qaçış tempi) ilə və ya zədə səbəbindən meydan sərhədlərini aşmaq qayda pozuntusu hesab edilmir.

Qol vurulduqdan dərhal sonra, lakin oyun bərpa edilməzdən əvvəl hakim qol vurulan an meydanda icazəsiz bir şəxsin olduğunu aşkarlayarsa, qərar həmin şəxsin kimliyindən asılıdır.
Qol ləğv edilir: Əgər meydandakı əlavə şəxs qolu vuran komandanın əsas oyunçusu, əvəzedicisi, qovulmuş oyunçusu və ya rəsmisidirsə; həmçinin kənar şəxsdirsə və qola birbaşa təsir edibsə.
Qol qüvvədə qalır: Əgər meydandakı əlavə şəxs qolu buraxan (müdafiə olunan) komandanın nümayəndəsidirsə və ya oyuna heç bir müdaxiləsi olmayan (məsələn, meydanın uzaq küncündən qaçan) kənar şəxsdirsə.

Komandanın kapitanı qaydalar çərçivəsində heç bir xüsusi statusa və ya toxunulmazlıq imtiyazına malik deyil.
Bununla belə, kapitan öz komandasının oyun nizam-intizamına və davranışına görə müəyyən dərəcədə məsuliyyət daşıyır. Yalnız kapitan hakimlə nəzakətli şəkildə qərarları yox, oyunun ümumi gedişatını və ya aydınlaşdırmaları müzakirə edə bilər.